เนื้อหายังไม่ครบอยู่ระหว่างรวบรวมข้อมูล 

ตำนานวัดพระธาตุดอยน้อย 

ขอแนะนำวัดพระธาตุดอยน้อย ม.11  ต.จำป่าหวาย อ.เมือง จ.พะเยา

คำขวัญ "....................................................................................."

วัดพระธาตุดอยน้อย เป็นวัดเก่าแก่ที่คู่กับตำบลจำป่าหวายมานาน เป็นสถานศักดิ์สิทธิ์ที่ชาวบ้าน ในตำบลจำป่าหวาย และ ตำบลใกล้เคียง เข้ามาสักการะบูชา เป็นประจำ  ปัจจุบันได้บูรณะและสร้าง ขึ้นมา ทางขึ้นได้รับงบประมาณจาก ...................... ทำถนนคอนกรีตเสริมไม้ไผ่ จากปากทางขึ้นไปจนถึงพระธาตุดอยน้อย  สร้างลานจอดรถ  ขึ้นไปจะเห็นพระพุทธรูปจำลอง "ครูบาเจ้าศรีวิชัย"   อยู่ซ้ายมือ และตอ่ไปจะเห็น บันไดนาค (ซึ่งมีเพศผู้และเพศเมีย)  บันไดนี้มีทั้งหมด  ....................ขั้น  (ขึ้นไปเหนื่อยหอบเลยทีเดียว)  ซึ่งจะเป็นบันไดขึ้นไปสู่พระธาตุดอยน้อย  ซึ่งเป็นสิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่ชาวบ้านในตำบลจำป่าหวายและใกล้เคียงเคารพนับถือมานาน    และข้างบันไดนาคจะมี รูปปั้นสองตายาย ถวายบ่าเต้าหน่อมบ่าแตงหน่อม(ลูกแตงโมเล็กและแตงเล็ก ที่กินดิบได้)  ที่สองตายายปลูกไว้

                 เท่าที่ข้าพเจ้าจำได้ว่าวัดพระธาตุดอยน้อย มีงานประจำทุกปี หรือเป็นงานประเพณี ทางเหนือเรียกว่า "งานเก้าเป็ง"  ตรงกับวันเพ็ญ เดือน เก้า จะอยู่ช่วงเดือน พฤษภาคม - มิถุนายน ของทุกปี  ภายในงานจากที่จำความได้จะมีพิธีกรรมทางศาสนา  ทำบุญตักบาตร 108  ทำบุญให้กับผู้ที่ล่วงลับไปแล้ว  จะมีของขายมากมายเหมือนงานวัดทั่วๆๆ ไป แต่จัดกลางวันเท่านั้นเอง  แต่ละคนที่เข้าร่วมงานจะมีขึ้นบันไดพระธาตุดอยน้อยซึ่งจะมีพญานาคสองตัว (เพศผู้ และเพศเมีย)  อยู่ฝังละตัว บันไดมีทั้งหมด ............. ขั้น (ติดเอาไว้ก่อนไม่แน่ใจ)  จะมีกรรมการประจำตำบลจะหาสาวงาม ที่เข้ามาร่วมงาน เพื่อประกวด "ธิดาดอยน้อย"  และมีงานจุดบั้งไฟ แข่งขันกัน

จากคำเล่ากล่าวขานของปู่ย่าตายาย  ว่า ในวันเพ็ญ (วันที่พระจันทร์เต็มดวง) ส่วนใหญ่จะเป็นวันเพ็ญที่สำคัญเกี่ยวข้องกับพระพุทธศานา   จะมีลูกแก้วสองลูก ลอยออกมาจากพระธาตุดอยน้อย  ออกมาเปล่งแสงสว่างไสว เป็นเวลานาน  คนที่มีบุญวาสนาเท่านั้นที่จะได้เห็น  แต่ข้าพเจ้าก็แปลกใจที่บ้านของข้าพเจ้า(บ้านเก่ามาก) ก็มีลูกแก้วออกมาเล่นเปล่งแสงเหมือนกัน  ออกมาจากเสาเอกที่บ้าน  ซึ่งข้าพเจ้าเคยเห็นคร้งหนึ่ง  แต่พอตอนรื้อบ้านปลูกบ้านใหม่ เสาต้นนั้นมีรูขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง 1 น้วได้ มีจำนวน 2 รู ซึ่งเป็นที่แปลก และประหลาดใจมากนัก  สอบถามคนแถวๆๆนั้นและยาย ก็มีคนเคยเห็น แต่ยายข้าพเจ้าเห็นบ่อยมาก  เพราะอยู่รับใช้เจ้าของบ้าน ตระกูล "ผลดี" มาเป็นเวลานานจนท่านยกบ้านให้ฟรีๆๆ 

โปรดใช้วิจารณญานในการอ่าน

วันนี้ขอพักการเขียนตำนานพระธาตุดอยน้อยไว้แค่นี้ก่อน  เพราะจะต้องไปหาข้อมูลจากปู่ย่า (ตายายของข้าพเจ้าเสียชีวิตไปแล้ว)  หรือผู้สูงอายุสมัยนั้น  และที่สำคัญข้าพเจ้าจะต้องให้ทางบ้านส่งหนังสือประวัติพระธาตุดอยน้อยมาให้ก่อน  แต่ที่เล่ามาเป็นเพียงประสบการณ์ที่เกิดขึ้นที่ตัวข้าพเจ้าเองได้พบเห็น ได้เล่าจากความรู้สึกของข้าพเจ้าเอง